การบริหารจัดการการท่องเที่ยว

รูปแบบการบริหารจัดการท่องเที่ยวฐานธรรมหมู่บ้านปงถ้ำ ประกอบด้วย 4 ด้าน ได้แก่

1.ด้านการบริหารจัดการ(Management)

2.ด้านการจัดการทรัพยากรมนุษย์(Human resources)

3.ด้านการจัดการกลุ่มอาชีพ(Career of Group)

4.ด้านมาตรการป้องกันและผลกระทบ (Preventive measures and consequences)

ด้านการบริหารจัดการ(Management)

1) การวางแผน (Planning) การวางแผนการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวของหมู่บ้านปงถ้ำยังคงเป็นส่วนหนึ่งของแผนพัฒนาหมู่บ้าน บริหารจัดการโดยคณะกรรมการของหมู่บ้าน และได้รับความเห็นชอบจากคนในหมู่บ้านที่ต้องการให้หมู่บ้านปงถ้ำ เป็นหมู่บ้านท่องเที่ยวฐานธรรม เพื่อสร้างอาชีพ สร้างรายได้ สามารถพัฒนาเศรษฐกิจให้กับคนในชุมชน

2) การจัดองค์การ (Organizing) โครงสร้างการทำงานของคณะกรรมการการท่องเที่ยวหมู่บ้านปงถ้ำแบ่งออกเป็น 2 ระดับ ได้แก่ ระดับบริหารและระดับปฏิบัติการ ระดับบริหารประกอบด้วย ผู้ใหญ่บ้านเป็นประธานทำหน้าที่ควบคุมการทำงานร่วมกันของผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านซึ่งเป็นรองประธาน โดยรองประธานคนที่ 1  จะมีหน้าที่ดูแลงานประชาสัมพันธ์ การตลาดและประสานงานกลุ่มอาชีพ รองประธานคนที่ 2 ดูแลศูนย์สารสนเทศ เลขานุการและงานด้านบัญชีและการเงิน ระดับปฏิบัติการ ได้แก่ กลุ่มอาชีพ 7 กลุ่มแบ่งระดับการปฏิบัติงานตามหน้าที่ ได้แก่ หัวหน้ากลุ่ม รองหัวหน้ากลุ่ม เลขานุการ และบัญชีและการเงิน จัดแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบของสมาชิกอย่างเป็นรูปธรรม และมีการติดตามกระตุ้นอย่างสม่ำเสมอ

3)  การนำ (Leading) การจัดการท่องเที่ยวหมู่บ้านปงถ้ำมีผู้นำที่มีความรู้ สามารถนำความรู้นำมาสู่การปฏิบัติจนเกิดเป็นผลงาน โดยเป็นผู้ริเริ่มนำพาคนในชุมชนจัดทำโครงการและกิจกรรมต่างๆ มากมาย เพื่อให้คนในชุมชนมีสภาพแวดล้อมและความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น โดยใช้ทุนทางธรรมชาติ ทุนทางสังคม ทุนทางวัฒนธรรม ที่มีอยู่ในหมู่บ้านปงถ้ำพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยว เพื่อให้ชุมชน มีอาชีพมีรายได้ สามารถพึ่งพาตนเองได้ และเป็นผู้นำในรณรงค์ ป้องกันและการปราบปรามยาเสพติดภายในชุมชน จึงถือได้ว่าเป็นผู้นำที่เป็นนักพัฒนาที่มีความกล้าหาญและเด็ดขาด ไม่กลัวอันตราย ความยากลำบาก กล้าได้กล้าเสีย นอกจากนั้นได้นำบุคคลภายนอกมาร่วมพัฒนาหมู่บ้าน แสดงถึงการเป็นผู้นำที่มีมนุษย์สัมพันธ์ รู้จักประสานความคิด ประสานประโยชน์สามารถทำงานร่วมกับคนทุกเพศ ทุกวัย ทุกระดับการศึกษาได้ มีความยุติธรรมและซื่อสัตย์สุจริตปฏิบัติงานด้วยจิตที่ปราศจากอคติ ปราศจากความลำเอียง ไม่เล่นพรรคเล่นพวกมีความอดทน ความระมัดระวัง ความสุขุมรอบคอบ ความไม่ประมาท ไม่วางอำนาจ ทุกคนในหมู่บ้านให้ความนับถือและให้ความร่วมมือเสมอ และยังเป็นผู้ที่มีวิสัยทัศน์ สามารถกำหนดเป้าหมายและแผนงานไปสู่เป้าหมายได้อย่างชัดเจน จัดสร้างโครงสร้างองค์กรเพื่อสร้างทีมงานและกระจายงานให้ทีมงานอย่างเหมาะสม สร้างแรงจูงใจในการทำงานและให้โอกาสในการทำงาน พัฒนาความรู้ ทักษะและประสบการณ์ให้มากขึ้น

4)  การประสานงาน (Coordinating) การบริหารจัดการการท่องเที่ยวหมู่บ้านปงถ้ำ มีระเบียบขั้นตอนกระบวนการในการทำงาน เพื่อให้เกิดการประสานงานให้กับฝ่ายต่างๆ  ร่วมมือปฏิบัติงาน เป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน ไม่ทำให้งานซ้ำซ้อน ขัดแย้งกัน หรือเหลื่อมล้ำกัน การดำเนินงานเป็นไปอย่างราบรื่น เช่น การจัดสรรนักท่องเที่ยวเข้าพักบ้านพักโฮมสเตย์ ต้องใช้ระบบคิวเพื่อกระจายรายได้ให้กับกลุ่มอาชีพโฮมสเตย์ เป็นต้น สนับสนุนการทำงานร่วมกันอย่างสอดคล้อง ซึ่งผู้ที่ปฏิบัติงานจะต้องมีความรับผิดชอบที่จะทำให้งานนั้นเป็นไปตามระยะเวลาที่กำหนด มีการสื่อสารที่ตรงกันอย่างรวดเร็วและราบรื่น

5) การควบคุม (Controlling) ในการควบคุมการบริหารจัดการการท่องเที่ยวหมู่บ้านปงถ้ำ เพื่อให้เกิดความโปร่งใสในการปฏิบัติของคณะกรรมการ จัดให้มีการประชุมสมาชิกทุกเดือนเพื่อสรุปผลการดำเนินกิจกรรมการท่องเที่ยวของหมู่บ้านร่วมกันแก้ไขปัญหา ปรับปรุง พัฒนาโดยมุ่งสู่มาตรฐานกลุ่มอาชีพ เช่นมาตรฐานโฮมสเตย์ มาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน เป็นต้น

ด้านการจัดการทรัพยากรมนุษย์(Human resources)

ในการจัดการทรัพยากรมนุษย์ของหมู่บ้านปงถ้ำ ได้ทำการพัฒนาคนในชุมชนให้ขึ้นเป็นผู้นำการท่องเที่ยว เพื่อให้มีความรู้ความเข้าใจ มีทักษะในการจัดการเชิงวัฒนธรรมแบบ “ฐานธรรม” (Dhamma-based tourism) โดยการจัดฝึกอบรมคณะกรรมการและสมาชิกกลุ่มอาชีพจากผู้เชี่ยวชาญด้านการท่องเที่ยว เกี่ยวกับแนวคิดและวิธีปฏิบัติในการพัฒนาการบริหารจัดการ การท่องเที่ยวแบบยั่งยืน ความเป็นผู้นำ พฤติกรรมและจิตวิทยานักท่องเที่ยว การต้อนรับและการบริการนักท่องเที่ยว ทัศนคติ บุคลิกภาพในการทำงาน และแนวทางในการพัฒนาอาชีพ เป็นต้น

ด้านการบริหารจัดการกลุ่มอาชีพ (Career of Group)

การบริหารจัดการกลุ่มอาชีพหมู่บ้านปงถ้ำ 7 กลุ่ม ประกอบด้วย กลุ่มอาหารและเครื่องดื่ม  กลุ่มบ้านพักโฮมสเตย์  กลุ่มรถไถ(อีแต๊ก)  กลุ่มมัคคุเทศก์ กลุ่มนวด กลุ่มผลิตภัณฑ์ชุมชน และกลุ่มกิจกรรมการแสดง ร่วมกันกำหนดระเบียบด้วยการบริหารจัดการการท่องเที่ยวหมู่บ้านปงถ้ำ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นแนวปฏิบัติเกี่ยวกับการดำเนินกิจกรรมกรรม             การท่องเที่ยวหมู่บ้านปงถ้ำ แบ่งออกเป็นหมวดๆ จำนวน  6  หมวด 18 ข้อ ประกอบด้วย สมาชิกกลุ่ม เงินทุนกลุ่มอาชีพ การดำเนินงานของกลุ่ม คณะกรรมการบริหาร การแก้ไขเพิ่มเติมระเบียบข้อบังคับ และบทเฉพาะกาลซึ่งถือเป็นเกณฑ์ในการปฏิบัติร่วมกันการดำเนินงานของกลุ่มอาชีพและระบบวิธีการจองการท่องเที่ยว ระบบการจัดการและการประสานงานกลุ่มอาชีพ แนวทางในการจัดทำบัญชีและการเงิน กองทุนกลุ่มอาชีพ เป็นต้น รวมถึงการส่งเสริมกิจกรรมเพื่อเพิ่มศักยภาพ เช่น กิจกรรมลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ด้วยการเลี้ยงไส้เดือนดินกลุ่มบ้านพักโฮมสเตย์ การสรุปและทบทวนประเมินการทำงาน เป็นต้น

ด้านมาตรการป้องกันและผลกระทบ (Preventive measures and consequences)

ในการบริหารจัดการการท่องเที่ยวหมู่บ้านปงถ้ำ ได้สร้างระเบียบปฏิบัติ กฎ-กติกา เพื่อเป็นแนวทางปฏิบัติทั้งชาวบ้านและนักท่องเที่ยว ดังนี้

ระเบียบและข้อปฏิบัติสำหรับนักท่องเที่ยว มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นแนวปฏิบัติสำหรับนักท่องเที่ยว โดยจัดทำเป็นป้ายประกาศธรรมนูญหมู่บ้าน ประกอบด้วย ระเบียบ กติกา สำหรับนักท่องเที่ยว เพื่อป้องกันการบุกรุงพื้นที่ การหลงป่า         การทำลายพื้นที่ธรรมชาติและแหล่งวัฒนธรรมโดยการทิ้งเศษขยะและสิ่งของเหลือใช้ไว้ในชุมชน เป็นต้น

มีแผนป้องกันความเสี่ยงจากนักท่องเที่ยวและภัยธรรมชาติ เช่น นักท่องเที่ยวที่ได้รับบาดเจ็บจากการท่องเที่ยวและน้ำป่าไหลหลาก เป็นต้น โดยจัดทำเป็นโครงการอาสากู้ภัยแหล่งท่องเที่ยว ประกอบด้วยอาสาสมัครกู้ภัย การปฐมพยาบาลเบื้องต้นและระบบการดำเนินการความปลอดภัยของหมู่บ้าน เป็นต้น

โครงการวิจัยการจัดการท่องเที่ยวฐานธรรม หมู่บ้านปงถ้ำ ตำบลวังทอง อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง